Dinlemeni isterim

(...)

“Bir podcast yayını açsam rahatsız olur musun?” diye sordu Jacob. Hem başka şeylerle ilgilenmek istediği hem de Julia’dan izin alması gerektiği için utanmıştı. 
“İyi fikir,” dedi, nedenini bilmese de Jacob’ın utandığını hisseden Julia. 
Yayın başladıktan birkaç saniye sonra Jacob, “Bunu daha önce dinlemiştim,” dedi. 
“Başka bir tane aç o zaman.”
“Yo, gerçekten çok iyi. Dinlemeni isterim.”

(Buradayım, Jonathan Safran Foer. Çeviren: Begüm Kovulmaz. Buradayım, Foer'in en muazzam yapıtı olabilir, bu roman, aynı zamanda podcast dinlemeden uyuyamayan bir kahramanı, Jacob'ı karşımıza çıkarıyor... Podcast demişken, blogla kan bağı olan Kitap, Kaşık ve Diğer Gerekli Şeyler'in bağlantısını -bir kez daha- şuraya bırakıyorum; programın bu ilk sezonunda çevirmenler ve editörler kendi hikayelerini, kendileri için önemli olan kitapları anlatıyor, kitap odaklı profesyonel ortamdan hayli kişisel ve hayli samimi ayrıntılarla bir bakıma zamanın manzarasını çiziyorlar. Görsel: Moonrise Kingdom.)

Biz

Buradayız.

Nasıl?

(...) 

SEVGİ NASIL CANLANDIRILIR

Sevgi olumlu bir duygu değildir. Tanrı’nın lütfu da değildir, lanet de. Lanet sayılabilecek bir lütuftur sevgi ve aynı zamanda değildir. İNSANIN ÇOCUKLARINA DUYDUĞU SEVGİ, ÇOCUK SEVGİSİ, EŞ SEVGİSİ, EBEVEYN SEVGİSİ, AKRABA SEVGİSİ, AİLE FİKRİ SEVGİSİ değildir. MUSEVİLİK SEVGİSİ, YAHUDİLİK SEVGİSİ değildir, İSRAİL SEVGİSİ değildir, TANRI SEVGİSİ değildir. MESLEK SEVGİSİ, ÖZSEVGİ değildir. KENDİNİ SEVMEK bile ÖZSEVGİ değildir. ULUS SEVGİSİ, VATAN SEVGİSİ, YUVA SEVGİSİNİN kesiştiği bir nokta bulunmaz. KÖPEK SEVMEK ile KİŞİNİN KENDİ ÇOCUĞUNUN UYUYAN BEDENİNİ SEVMESİ’nin arasındaki ilişki, KÖPEK SEVMEK ile KİŞİNİN KENDİ KÖPEĞİNİ SEVMESİ’nin arasındaki ilişkiyle aynıdır. GEÇMİŞİ SEVMEK ile GELECEĞİ SEVMEK arasında pek çok ortak nokta vardır, tıpkı SEVGİYİ SEVMEK ile HÜZNÜ SEVMENİN arasında olduğu gibi. Diğer yandan, HER ŞEYİ SÖYLEME SEVGİSİ kişiyi güvenilmez kılar.

Sevgisiz ölürsünüz. Sevgiyle de ölürsünüz. Bütün ölümler eşit değildir.

(Buradayım; Jonathan Safran Foer. Çeviren: Begüm Kovulmaz. Foer, kitap içinde kitaba düşkün bir yazar; Buradayım'ın da böyle bir bölümü var; anlatıya paralel olarak metinde yer alan ve kahramanlardan Jacob'ın üzerinde çalıştığı senaryo için hazırladığı bir Kutsal Kitap... Her Şey Aydınlandı'da da benzer bir teknikle metne dahil olmuş bir Tekrarlayan Rüyalar Kitabı vardı; okuyanlar anımsar.) 

Yalan

Aklıma yıllar boyunca çekilen okul portreleri geldi; sevgi dolu bir okşayış kisvesi altında kalkan saçları düzelten, yalanmış avuçlar; şık ve rahatsız giysilerini giydirirken çocukların çizgi film izlemesine izin verme; “doğal” bir gülümsemenin değerini söylemeden ima etmeye çalışma. Fotoğraflar eninde sonunda hep aynı çıkardı; zorla gülümseyen kapalı dudaklar, boşluğa anlamsızca bakan gözler - Diane Arbus’un kullanmayıp attıkları gibi. Ama o fotoğrafları seviyordum. İlan ettikleri gerçeği, çocukların rol kesememesini seviyordum. Henüz samimiyetsizliklerini gizleme becerisine sahip değildiler belki de. Çok güzel gülümser çocuklar, o kesin, ama sahte gülümsemeler konusunda berbattırlar. 

Yalandan gülümsemeyi becerememekti çocukluk.

(Jonathan Safran Foer, Buradayım. Çeviren: Begüm Kovulmaz. Görselde nedense çok sevdiğim bir fotoğraf, Jim Henson ve ekibi, karakterleri Edi ve Büdü'ye can veriyor.)

Yaz!

Neden yazıyorsunuz?

Jonathan Safran Foer: Bilmiyorum. Siz de muhakkak okumuşsunuzdur söyleşilerden birinde, en sevdiğim sözlerden biri şu: Bir kuş, kuşbilimci olamaz. Olduğunuzu neden olduğunuzu, yaptığınızı neden yaptığınızı bilmeniz gerekmez. Yazıyorum çünkü yazı pek çok şeye olanak tanıyor benim için; kendime ait belli bir cepheyle, düşüncelerimin belli bir cephesiyle  temasa geçmemi sağlıyor.

Gelgelelim terapi niyetiye yazmıyorum ve dünyaya bir şeyler kanıtlamak üzere yazmadığım da kesin.

(Görseldeki kuş, Joseph Cornell'in; söyleşi The White Review'den. İyi tatiller!)

Şimdi ve burada

Soru: Buradayım (Hineni/Here I Am) - Bu beyan sizin için ne anlama geliyor? Kitapta farklı bağlamlarda kullanıyorsunuz.

Foer: Biliyor musunuz, kitaba dair ciddileşmeye başladığım zaman sizin Maurice Sendak ile yaptığınız bir söyleşiye denk geldim, sanıyorum onun son söyleşisiydi bu. Son söyleşi olmalıydı, ikinizin sohbeti. Dokundu bana, ama iyi anlamda söylüyorum bunu, sanırım o da bunu amaçlamıştı. Aldığı dersi dinleyenlerle paylaşmak ister gibiydi, bu amaçla çıkmıştı programa ve kapanışta 'kendi hayatınızı yaşayın' dedi. Belki doğrudan size diyordu bunu, belki de dinleyicilerine, ama bana sanki benimle konuşuyormuş gibi geldi. Beni bunca etkileyen 'Günü yaşa' değil, 'Kendi hayatınızı yaşayın,' demesiydi. Buradayım'ın gerisinde yatan, işte tam da bu; Jacob'ın, Julia'nın, Sam'in ve diğerlerinin boğuştuğu mesele işte bu; günden güne değil de, günler geçerken kendin olarak, bir bütün halinde yaşamak.

(Jonathan Safran Foer, NPR söyleşisinde Buradayım'dan bahsediyor. Olmak ve aynı zamanda olmamak, işte, bütün mesele bu... Buradayım'ın bağlantısı için sizi buraya, çalma listesi için buraya alalım.)

Ev

Size göre herkes kendine bir yuva, evinde hissedeceği bir yer mi arar? Olduğu yerde güvende hissedip arayışa koyulmayan insanlar da var mı?

"Bu (arayış) bence düşünen ve hisseden herkesin ortak noktası. Pek çok farklı sorunun altında da yatan budur, mesela: "Nasıl bir işim olmalı?" "Nasıl bir dost olmalıyım?" "Evlenmek istiyor muyum?" "Çocuk sahibi olmak istiyor muyum?" "Amerika'da yaşamalı mıyım?" "Hillary Clinton'a oy versem mi?" gibi soruların. Bu ve benzeri pek çok sorunun temelinde, "Yuva anlayışım nasıl? Nerede ve hangi şartlar altında kendimi evimde gibi hissedeceğim?" sorusu yatar. Herkesin amacı aynıdır aslında. Herkes kendini evinde hissetmek ister, gezginler bile; hatta bilhassa gezginler ister bunu."

(Jonathan Safran Foer, Goodreads'te, insanın evi neresi olmalı temalı birtakım sorulara kafa yoruyor... Ben bu konuda otorite sayılmam zira gezgin değilim ama Almanya'da dere tepe düz gidip Berlin'den Leipzig'e, sonra tekrar Berlin'e uzandığım bir seyahatten yeni geldim ve gezginlerin de işi hiç kolay değil diye düşünüyorum. Neyse, her şey sizin, sizin okuyacağınız kitaplar için. Görselde, Foer'in Buradayım'ının Almanca edisyonu - dikkatle bakarsanız dikine duran kitabın Yavuz Ekinci imzalı olduğunu göreceksiniz. Bu arada ev illa dört duvar mı olmak zorunda, mesela bir kitap rafı olamaz mı?)

Buradayım

 “Kırık bir kalpten daha bütün bir şey yoktur.”

(Buradayım, Jonathan Safran Foer. Çeviren: Begüm Kovulmaz. Çok yakında... Görsel, Nobuyoshi Araki.)

Yakında

Ben

"(...) biz böyleyiz. Paramparça bir dünyada paramparça olacak birlikteliklere kendini adayan paramparça varlıklarız."

(Jonathan Safran Foer'in on bir yıllık bir aradan sonra yazdığı muazzam roman Buradayım, ay sonunda tüm kitapçılarda. Beklediğinize değecek.)