19 Eylül 2014 Cuma

N-n-n

Yasaklı kitaplar haftası. Üzerine, GoodReads, Yasaklı Kitaplar okuma grubu. Nokta: Mahkeme Yüzü Görmüş On Yasaklı Kitap. 

Beyoğlu Sahaf Festivali, şimdi. Üzerine, ikinci el kitaplardan çıkan hazineler. Ve dahası.

Grafiğin ilk 11'i. Üzerine, Sait Maden'in muhteşem kitap kapakları. Ve kişisel bir not: Yerçekimli Karanfil, imzalı, 1957 baskısı. Kapağın güzelliği... Son olarak, Edward Gorey'nin harika kitap kapakları. 

Siz okudukça kararan kitap: Camille Leprust, dört saat içinde okunacak bir kitap tasarlamış; kitapta, T.S Eliot'un, efsanevi Alfred Prufrock'ın Aşk Şarkısı adlı şiiri de yer alıyor: "... bulunacak vakit, hem öldürmek hem yaratmak için..." Bunun üzerine, şiirden ilham alan bir yemek tarifi, Koltukname'den.

Son olarak: Cem Altınsaray'dan Film Ekimi önerileri. Ondan önce: Nick Cave, Dünyada 20.000 Gün.

İyi tatiller.

17 Eylül 2014 Çarşamba

Büyülü



Sanırım yaptığım işi tanımlamakta giderek daha başarısız hale geliyorum. Son zamanlarda yazdığım öykülerle aramda gerekli mesafenin oluşmadığını hissediyorum, öyle ki onları sınıflandıramıyorum. "Büyülü gerçekçiliğin" doğru tanım olmadığı konusunda sizinle hemfikirim, zira bu terim, bence, "gerçek" dünya ve "sihirli" bölgeleri net biçimde ayırıyor, oysa, pek sevdiğim eserlerin çoğunda bu ayrımın net olduğu söylenemez. (Juan Rulfo'nun Pedro Paramo'su, Calvino, Borges, Kafka, Kelly Link, Kevin Brockmeier vb.) Tek, katı bir gerçeklik yok benim tecrübemde - şimdiki zaman kaygan ve (yaşananlar) hep kişinin düşlerinin, korkularının filtresinden geçiyor. Ve bu da, mesela, olup olabilecek en sıkıcı salı gününün tren faslına doğaüstü bir nitelik kazandırabilecek bir husus. 

Belki de ben "büyülü düşünme" ekolünde yazıyorumdur - karakterlerimin pek çoğu, bir tür kör noktaya derinlemesine saplanıp kayboluyor.

(Karen Russell, Bookish söyleşisi. Görsel, Berlin'den.)

16 Eylül 2014 Salı

Yıldız


Annemiz gösterisine yıldız ışığında çıkardı. Bunu kimin akıl ettiğini hiç öğrenemedim. Muhtemelen Şef Bigtree’nin fikriydi ve iyi bir fikirdi - projektörü söndürüp ay ışığının gökyüzünü bir başına yarmasına izin vermek, mikrofonu kapatmak, sahne spotlarının teneke panjurlarını inik bırakıp tribündeki turistlere adamızdaki karanlığın tadını çıkarma fırsatı tanımak ve bütün stadyumu, Timsah Park’ın yıldızı, dünyaca ünlü timsah güreşçisi Hilola Bigtree’yle birlikte soluğunu tutmaya teşvik etmek. Annemiz haftada dört kez üzerinde yeşil bir bikiniyle Timsah Çukuru’nun merdivenini tırmanır, atlama tahtasının ucunda durup derin bir nefes alırdı. Hava rüzgârlıysa uzun saçları yüzüne savrulur, ama bunun dışında kıpırdamazdı. Bataklıkta geceler kapkara, yıldız benekliydi -adamız anakaranın elektrik şebekesinden elli küsur kilometre uzaktaydı- ve Venüs’ün topunu, Ülker’in safir saçlarını çıplak gözle kolayca seçebilmenize rağmen, annemizin vücudu salt çizgilerden ibaret kalırdı, palmiyelerin önünde bir leke. Aşağıda, Hilola Bigtree’nin hemen altında düzinelerce timsah, buz saçaklarını andıran, çenelerinin tam anlamıyla kapanmasını engelleyen dişleri, baklava biçimindeki ürkütücü kafalarıyla, üç yüz bin galonluk süzülmüş suyu yararak geçerdi. Çukur’un en derin yeri -annemin daldığı kapkara koni- sekiz metre derinliğindeydi; en sığ kısımdaysa su, bakırımsı kumları yalayan, on iki santim derinliğinde çamurlu bir batağa dönüşüyordu. Çukur’un ortasından küçük, yapay bir ada yükselmekteydi; tırmıkla düzeltilmiş kireçtaşından, çeyrek hektarlık bir kayalık. Gündüzleri güneşlen mek için sürünerek kayalığa tırmanan otuz timsah burada canlı bir tepecik oluştururdu.

Timsah Çukuru’nun bulunduğu stadyum 265 turist alabiliyordu. Su dolu havuzu çevreleyerek amfi şeklinde yükselen sekiz sıra vardı, ön taraflara oturduğunuzda timsahlarımızla göz hizasında oluyordunuz. Ablam Osceola’yla ben, annemizin gösterisini tribünden izlerdik. Ossie öne eğilince ben de onunla birlikte eğilirdim.

Çukur’un girişine babamız, Şef Bigtree, ahşap bir tabela asmıştı:

İLK DÖRT SIRADAKİ İZLEYİCİLERİN ISLANMASI GARANTİ!

Hemen altına annem o küçük, kıvrak harfleriyle eklemişti:

YARALANMALAR OLABİLİR.

(Timsah Park, Karen Russell. Çeviri: Püren Özgören. Görselde Pier Angeli, George Silk'in objektifinden.)

15 Eylül 2014 Pazartesi

Reklam



"Geriye doğru yaşamanın etkisi bu işte," dedi Kraliçe sevecenlikle, "başlangıçta biraz sersem eder hep."*

Bret Easton Ellis, Amerikan Sapığı yayımlandığı zaman 26 yaşındaydı. Roman, her sayfayı birbirine Gmail aracılığıyla gönderip Google'ın taramaları vasıtasıyla eklediği reklamları dipnotlara dönüştüren Jason Huff ve Mimi Cabell tarafından yeniden yazıldığında ise 50'sinde.

Amerikan Sapığı, seksenlerin sonunu, Wall Street'in gözünü para hırsı bürümüş yatırım bankacılarını, Amerikan rüyasının kapitalist dışavurumunun tavan yaptığı bir anın içinde belgelemiş, bir döneme özgü materyalizmi -iyi giyimli, iyi görünümlü, düzenli spor yapan, çok para kazanan, şiddet iştahı herhangi bir başka şeye yönelik iştahından hiç aşağı kalmayan- tüyler ürpertici bir seri katil yaratarak 'zamanın ruhunu,' Amerika'nın pusula ibrelerinin nereye dönük olduğunu ortaya koymuştu. Haliyle, pek çok tartışmanın odak noktası oluverdi. Ondan beş yıl sonra yayımlanan Fight Club'da Chuck Palahniuk benzer bir illetten mustarip insanları konu edecek, fakat şiddeti farklı bir düzlemde, insanı ezip geçen bir sisteme karşı bir silah olarak kullanacaktı. Çivisi çıkmış olan dünya az çok aynıydı, stratejiler ise tamamen farklı.

Amerikan Sapığı, henüz yayımlanmadan skandal yarattı. Ellis'in yayıncısı Simon & Schuster, ırkçı ve cinsiyetçi içeriği rahatsız edici bularak kitabı yayımlamaktan vazgeçti; kitap, nihayetinde, Vintage etiketiyle yayımlandı. Romanın içerdiği şiddet ve sapkınlık üzerinden de eleştirilere hedef olan yazar, romanda esasında kendi içinde bulunduğu yalnızlık ve çıkışsızlık hissine odaklandığını belirtecek, Patrick Bateman karakteri, kuleleri şımarıkça gökyüzüne uzanan Manhattan'ın salt iktidarla beslenen büyük oyuncularını değil, Amerikan idealine bel bağlamış olanları huzursuz edecekti. Ömürler tükenirken delice tüketmeye şartlanmış bir toplum, Ellis'in tuttuğu aynada gördüğünden rahatsız olmuştu. Sonradan beyazperdeye uyarlanan roman, doksanlar boyunca hükmünü devam ettirdi ve kopan tartışmalara rağmen kült statüsünü korudu.

Ellis, sonrasında bu romanla yakaladığı başarıya yaklaşamadı sayılır. Sosyal medya aracılığıyla kışkırtıcı paylaşımlarda bulunsa da, zaman geçmişti artık; Amerikan Sapığı, bir döneme ait, bir dönemin dökümünü çıkaran bir romandı ve o günler geride kalmıştı. Wall Street'in ortasına olmasa da en önemli simgelerinden birine iki uçak toslamış, New York, uzun bir süre havada uçuşan küller ve asfaltın içindeki koca göçükle yaşamıştı. Tüketim kültürü ciddi bir darbe almamış olsa da, takım elbizeli bankacıların şen şakrak kartvizit değiştokuşu yapamadıkları bir ortam söz konusuydu; nihai sonun andacı, şehrin göbeğinde, duruyordu. Üstelik, Amerikan Sapığı'nın yüzeysel, vitrin bilinci son derece yüksek dünyası farklı mecralara da kaymış, gelişen internet kültürü, zaman içinde yeni bir milat yaratmıştı: Web'den Önce ve Web'den Sonra.

Takvimin Web'den Sonra'sına düşen günlerde, 2010 senesinde, Mimi Cabell ve Jason Huff adlı iki sanatçı, birkaç klasiğe (Moby Dick de dahil olmak üzere) el attıktan sonra bu kitabı, Amerikan Sapığı'nı yeniden yazmaya karar verdi - satırı satırına, Ellis'in kaleme aldığı şekilde. Sayfalar, Huff ve Cabell'in Gmail hesapları üzerinden karşılıklı gönderilecek, Google'ın mesaj içeriklerini tarayarak uygun gördüğü reklamlar, her sayfaya dipnot olarak eklenecek şekilde. Dipnotlar toplandıktan sonra, bu iki sanatçı metnin başlıkları haricindeki içeriğini silerek salt dipnotlardan ibaret, boş sayfalardan oluşan bir edisyon yaratacak, bu yolla, belki de zaman içinde unutulan bir metni yeniden, içeriğiyle değil de içeriğinin tetiklediği reklamlarla, bir çağdaş zamanlar eleştirisi niteliği taşıyacak biçimde hazırlayacaktı. 

Bu dahiyane projenin yaratıcılarından Cabell şöyle diyor: "En çok da Google'ın bu sayfaların içerdiği şiddete, ırkçılığa ve küfürlere nasıl yanıt vereceğini görmek istedik. Çıkan kimi reklamlar, e-posta içerikleriyle uyumlu, kimisi de tamamen alakasızdı. Önce bir köpeğin, ardından da bir adamın vahşice öldürülmesi tasviri geçen mesaja, Google bıçak ve bileyleme aletlerinin reklamlarını eklemeyi uygun görmüştü. Irkçı bir küfür kullanılan sayfada hiçbir reklam çıkmadı. Google'ın içerikli ilintili olmayan reklam kullanımı, bunların nasıl işlediğine dair farklı bir pencere açtı - (diş beyazlatmaya yarayan) Crest Whitestrips reklamı en çok çıkan reklamdı, kitabın en vahşi kısımlarında yer almakla birlikte en durağan pasajlarda da yer almıştı. Bu "yanlış okuma" reklama odaklı tüketim kültürünün özündeki kofluğu yansıtıyor - Amerikan Sapığı'nda da fazlasıyla irdelenen bir meseleyi."

Aradan geçen yirmiden fazla sene... İlerleme? 

En iyisi, gülümse. (Crest Whitestrips.)

(Alıntı: Aynanın İçinden, Lewis Carroll. Çeviri: Tomris Uyar, Can Çocuk. Görselde Christian Bale, Patrick Bateman rolünde, bembeyaz dişleriyle.)

12 Eylül 2014 Cuma

N-n-n

Yazarımız Joshua Ferris, Man Booker ve Dylan Thomas Ödülü adayları arasında. Ferris'in romanı 'To Rise Again at a Decent Hour,' önümüzdeki aylarda Begüm Kovulmaz'ın çevirisiyle raflarda olacak.

Geçtiğimiz yıl, Miro odaklı bir tartışma kopmuştu, hatırlarsınız. Bu yıl yine bir Miro sergisi, bu defa hakiki!

Borges'in Pierre Menard'ından sonra (ayrıca bkz. Yeni Hayat) tam da bu çağa has, enteresan bir girişim: Amerikan Sapığı'nı Google Ads vasıtasıyla yazmak. İki sanatçı, kitaptan sayfaları gmail üzerinden birbirlerine göndererek Google'ın mesajların yanına eklediği reklamları metne katmış - Emoji-Dick'in indirgemeciliğinin ardından metnin materyalizm eleştirisine de oturan, enteresan bir çalışma ortaya çıkmış. Douglas Coupland'ın X Kuşağı'nın bu metotla yeniden yazıldığını görmek isterdim... Buna haftaya daha derinlikli olarak değineceğim.

Neil Gaiman'ın Hansel ve Gretel'i film oluyor.

Soru: Eski kitaplar ne kokar? Bir de şöyle bir şey var, arşivden. Arşiv demişken, Underground Poetix'de yayımlanmış bir Keret yazısı, çok, ama çok eski günlerden. 

Facebook'ta bir süredir bir mim dönüyor, on kitaplık listeler paylaşılıyor, rastlamışsınızdır. Habere göre Harry Potter, en çok anılan seri olmuş.

Bu hafta en çok bunu sevdim: Richard Naples'ın geçmişten sayfaları canlandırarak yarattığı gif'lerden sonra Kevin Weir'ın eski fotoğraflara dokunuşu.

Görselde, bugünkü Taraf Kitap, kapakta Timsah Park'ın yazarı Karen Russell. Zeynep Ünlükoç, kitabı incelemiş. Timsahlarla dans!

İyi tatiller.





11 Eylül 2014 Perşembe

Çöp



Geçtiğimiz hafta, ünlülerin iCloud verilerinin sızdırılıp çıplak fotoğraf ve videolarının yayılmasıyla yılın en büyük veri güvenliği krizlerinden birine sahne oldu, takip etmişsinizdir. O hususta neler olacağı bilinmez ama Atlantic'de yer alan bir makale, bir yazarın, John Updike'ın üzerinden özel hayatın gizliliğine dair edebiyat odaklı yeni bir tartışma başlattı: Yazar, mahremiyetine ne denli sahip çıkabilir?

Atlantic'in makalesine göre Paul Moran, yıllar boyunca karıştırdığı Updike'a ait çöp tenekesinden çıkanlarla yazara dair koca bir arşiv oluşturmuş ve bir kısmını sattığı -fotoğraflar, mektuplar, diplomalar gibi şeyler içeren- eşyayı kendi blogunda takipçileriyle paylaşmakta... Yazı epey uzun, fakat Updike'ın Paris Review söyleşisinden yapılan alıntıyı, feleğin cilvesine dikkat çekmek adına vurgulamak gerek: "Hayatım, bir bakıma, çöpten ibaret. Benim hayatım, yazdıklarımdan geriye kalanlardır sadece."

Yazı, kanunen çöpe atılmış bir şeyin üzerinde hak iddia edilemeyeceğinin de altını çizmekte; ancak artık yaşamayan birinin attığı eşyaların gizlice toplanmasıyla oluşturulan bir arşivin etik açıdan nasıl kullanıma açılacağı tartışılır elbette. Öte yandan, Salinger'ın ölümünden sonra sızan hikayeler örneğinde veya Plath'ten Bachmann'a varan uzun bir yelpazede, yazarların varislerince yayımlanarak kamuya açılması hükmüne varılan günlük, mektup, vs. derlemelerinde de karşılaşılan sorun tam da bu işte: eserlerinin sayesinde kamuya mal olan yazarın, kendi eserlerine, kimi zaman yaşamından kesitlere ne denli, nereye kadar sahip olabileceği meselesi. Ki söz konusu olan bu ise, bir yazarın 'çöp' olarak niteledikleriyle beslenerek kendine tastamam bir yaşam inşa eden Max Brod'u anmadan, Kafka'nın eserlerinin olmadığı bir dünyayı tahayyül etmeden olmaz sanırım.

Mülkiyetin bunca önem taşıdığı bir dünyada yanıtı net olmayan bir soru: Bir şahsın kamuya mal olması ne demek?

Hayatlarımız, nihayetinde çöpten ibaret.

(Görselde, Ha Schult'a ait bir iş; Çöp İnsanlar. Updike'ın Türkçedeki eserleri için, bkz.)

10 Eylül 2014 Çarşamba

Dağınık

Geçen haftanın notlarında atlamışım, Miranda July, icraatlarını sürdürüyor; July'ın son marifeti, Somebody adlı bir uygulama ve yabancılara, birbirleriyle bağlar kurma fırsatı tanıyor.

Somebody uygulaması, kendi içinde kapalı bir devre oluşturacak şekilde tasarlanmış; öyle ki, lokasyonunuzu belirterek kaydolduğunuz bu ağda, diğer kayıtlı üyeler, size gönderecekleri mesajları, sizin bulunduğunuz ortamdan bir başkasına iletiyor ve o kişiler, mesajı size ulaştırmakla görevli oluyor. Flash-mob'ı Amelie alemine taşıyan, annenizin söylediği bir şeyi küçük bir çocuktan, sevgilinizin ayrılık mesajını yoldan geçen bir adamdan alabileceğiniz, tuhaf bir dünya tasavvuru bu ve belli ortamlar haricinde -kampüs, okul, festival- mobil dünyada ne denli işler, şüpheli. July, kayıtsız kalmasam da her işine bayıldığımı söyleyemediğim bir sanatçı; burada hedeflenen, kişiler arası mesafeleri daraltarak dünyayı 'eğlencelik' bir yere, yabancıları 'dostlara' dönüştürme fikrini şahsen biraz ütopik bulduğumu, özel yaşantımın sınırlarının ihlali düşüncesine pek de sıcak yaklaşmadığımı belirtmeliyim. Somebody'nin Venedik Film Festivali'nde kullanıma açılan sayfası ve tanıtım filmi burada; aşağıda ise, pek sevdiğim bir kısa filmi yer alıyor: A Handy Tip for the Easily Distracted.

Çeken bilir.






9 Eylül 2014 Salı

Gerçek



Esrarengiz, değil mi? Her gece, müthiş mahrem bir muhabbetin tanığı oluyorsun. Rüyalarının ortaya koyduklarına ve bedeninin bu hayali olayların sahnelendiği ortama dönüşmesine şahitsin. İçerideki gözünün önünde gelişen, bilincinde bir çiçek dürbünü gibi açılıveren bu şeylerin yaratıcısı gibi de hissetmiyorsun üstelik. Demek istediğim şu, birileri ne zaman bana gerçeklik ile fantastiğin ilişkisini sorsa, şöyle diyorum: "Bilmiyorum. Yeraltı benzeri bir yere inip geçmişin manzaralarından çıkma birtakım yabancıların hem mantık dışı hem de gerçeklikle tuhaf biçimde örtüşecek şekilde önümüzden kayıp geçtiğini izledikten sonra uyanıp kahvaltımızı etmedik mi?" Fantastik ve gerçeklikten neden birbirinin zıddıymış gibi bahsediyoruz ki?

(Timsah Park'ın yazarı Karen Russell, Guernica'da, gerçekle fantastiğin ilişkisinden bahsediyor. Görsel: Mary Ellen Mark.)

8 Eylül 2014 Pazartesi

Gelecek!

Neden geleceği değil de geçmişi anımsarız?* 

Geçtiğimiz hafta, içinde kitap barındırmayan, sadece dijital metinlerin incelenebildiği bir kütüphaneye dair haberler dolaşımdaydı... Gelecekte kütüphaneler böyle olacak mı, olmayacak mı, basılı kitap ölecek mi, ölmeyecek mi tartışmaları süregiderken Gelecek Kütüphanesi adlı bir oluşuma dair duyuru, tartışmanın eksenini değiştiriverdi: Gelecek Kütüphanesi, İskoç sanatçı Katie Paterson'un önderliğinde başlatılmış bir proje ve kütüphanede okuyacak bir şey -dijital ya da kağıt- bulunmuyor. Yüz yıl boyunca da bulunmayacak.

Guardian'ın haberine göre Gelecek Kütüphanesi projesi, 2114'e değin her yıl çeşitli yazarlardan yeni kaleme aldıkları metinlerin elyazmalarını toplayacak, bunlar, Oslo'daki Deichmanske Halk Kütüphanesi'nin özel bir odasında mühürlü kutular içinde saklanıp 2114 yılında, kütüphaneye bağışlanan arazide yetiştirilen ağaçlardan üretilecek kağıda basılacak. Projeye katılan ilk yazarın ise Margaret Atwood olduğu açıklandı; Atwood, bir zaman kapsülü görevi görecek olan yeni metnini bu projeye dahil ettiği için kıvanç duyduğunu belirtiyor.

Blogda daha evvel Jonathan Safran Foer'in boş sayfa koleksiyonundan bahsetmiştim; proje, tam da Foer'in esinlendiği boş sayfalar gibi, okura hayal edilecek koskoca bir evren sunuyor; okunmamış tüm kitapların barındırdığı olasılıklar... Öte yandan zaman kapsülü fikri, daha doğrusu şişe içine konmuş bir not gibi, bugüne dair olanı yüz yıl sonrasına iletme arzusu, kendi içinde nostaljik, hatta retro bir tat taşıyor sanki - Carl Sagan'ın önderliğinde uzaya gönderilen tuhaf mesajlar gibi. Atwood, yazdığı metnin yüz yıl sonrasının dünyasında linguistlerce 'çözülmesi' gerekebileceğinden bahsetmiş; dilden öte, günümüze has kültürel kodların anlaşılıp anlaşılamayacağı, yazılanın okurun yaşadığı dünyada bir rezonans taşıyıp taşımayacağı tartışılsa daha yerinde olabilir... Ya da, yüz yıl sonrasında açılmak üzere mühürlenmiş bir kutunun içindekiler yerine, yüz yıl boyunca saklanmış olma ediminin ilgi uyandıracak olması.

Kayıtlara geçmiş en eski zaman kapsülü, Steve Thurber adlı kişinin Vancouver Island sahilinde bulduğu şişenin içindeki mektup olarak anılıyor. Fakat Thurber, 1906 yılında denize atılmış şişenin tıpasını açıp içindeki mektubu okuma niyetinde olmadığını, bunun saklanması gerektiğini düşündüğünü belirtmiş. Benzer keşiflere dair web aramalarında da, mesajların içeriği değil, nasıl ve nerede bulundukları, kaç yıllık oldukları vurgulanmış. Aradan geçen yıllarda mesajlar, mesaj niteliğini kaybetmiş, zamana karşı dirençleri üzerinden tartışılır olmuş.

Yayımlandıktan yüzlerce yıl sonra halen okunan, anlaşılan, etkili olan metinler, geçmişle bugün arasında köprü kurar elbet; kutularda saklanıp sonradan gün yüzüne çıkarılmalarına gerek olmadan. Gelecek Kütüphanesi, gelecekte ne denli heyecan uyandırır bilemiyorum; fakat bu metinleri okuma fırsatı bulamayacak olan bugünün insanlarına cazip gelecekleri kesin. Metnin kendisinin değil, yüz yıl boyunca gizlenecek olmasının yarattığı heyecanı öne çıkaran; asla okunmayacak olanın olasılıklarını vurgulayan bir girişim daha ziyade, en azından benim gözümde. Gelecektekilere neler ifade edeceği değil, bugüne dair söyledikleriyle ağır basan; mesela basılı kitabın ölmeyeceğine, yüz yıl sonra ağaçların halen kağıda dönüşebileceğine dair söylediğiyle. Gelecekte rafların hala kitaplarla dolu olduğu mekanların, bugünkü tahayyülüne dair.

Sagan'ın en iyimser yaklaşımla 'naif' denecek mesajları da -uzaylılar bir yana- bizlere, kendimizi nasıl gördüğümüz ve nasıl yansıtmak istediğimize dair bir şeyler söylemiyor mu esasen? Dünyalı olmayanlara ne ifade ediyor bilemiyorum; ama Simpsons'ın bir bölümünde altın plakayı ters tutarak anlamlandırmaya çalışan uzaylılar üzerinden gelişen espriyi anımsıyorum.  Eh, ne olacağını bilemeyiz, ama Sagan'ın -belli muhafazakar yaklaşımların etkisinde kalarak- cinsel organından yoksun olarak resmettiği kadın imgesinden iyidir yine de. Ya da, yeni bir proje kapsamında uzaya yollanması tasarlanan global selfie'den.

Gelecek de bir gün gelecek, ama manzarayı hayal etmek, bilim kurguya giriyor. O zaman da istikamet belli: Kütüphane.

(*Stephen Hawking, Zamanın Kısa Tarihi. Blog yazarınız için bir zaman kapsülü sayılacak, Atwood'un kaleme aldığı, 1992 Afa basımı Kedi Gözü'nün girişinde yer almış. Görselde, Sagan'ın önderliğinde uzaylılara gönderilen tartışmalı dünya mesajlardan biri.)






5 Eylül 2014 Cuma

N-n-n

Geçen haftaların en çarpıcı haberlerinden biri, esasında bildiğiniz gibi değilmiş serisinden: Hello Kitty, kedi değilmiş. Bu not, popüler kültür sularına fazlaca karışmış gibi geldiyse seriye edebiyatla devam: Sylvia Plath esasen depresif değilmiş, en azından Mademoiselle'de staj yaptığı zaman. Adeta doksanların başına geri dönmüşüz gibi hissettim birden: esasen ne demek, bu açıklamaları yapanlar kim, o otoriteye nereden sahipler? Sorular çeşitli - yanıtların net olduğunu sananlara hayatta başarılar.

Aralık ayında, daha Tsukuru Tazaki İngilizce çevirisine henüz kavuşmuşken yeni bir Murakami kitabı geliyormuş: Tuhaf Kütüphane. Melville House, dalgasını geçti bile - kitabı okumadan niyet okumanın taraftarı sayılmam, ama evet, bu ne hız diyor insan. Tazaki'yi bekleyenler için Hikmet Hükümenoğlu'nun şahane yazısına bağlantı verelim: Yeni Murakami'ye Hazırlık. 

Yeni ve beklenen kitaplardan bahsederken: Kazuo Ishiguro. Milliyet Sanat'ın haberine göre, YKY bu sonbahar Öksüzlüğümüz'ü (When We Were Orphans) yayımlayacak.

Bukowski. Kölelikten bahsediyor. 

Charlie'nin Çikolata Fabrikası'nın yeni edisyonunun ibretlik kapak tasarımından geçen haftalardan birinin notlarında bahsetmiştim; o günden bugüne yayıncı, kapakta yer alan yetişkin bir kadın gibi giydirilip süslenmiş -metinle doğrudan bağlantısı olmayan- kız çocuğu fotoğrafının büyüklerin çocuklarına ettiği kötülüklere gönderme olarak kullanıldığını belirttiyse de fazla ikna edici olamadı... Kitabın yayımlanmasının ellinci yılı hatrına orijinalde yer almamış bir bölümü de içeren yeni bir kitap hazırlanmış; kitap burada, Charlie'nin çikolata fabrikasında gezdiği odalardan birine dair yeni bölüm ise burada.

Dizici misiniz bilmiyorum, fakat paylaşıyorum: Sezonun edebiyat uyarlamaları. Tom Perrotta'nın Kalanlar romanından uyarlanan The Leftovers'a dair de kişisel bir not düşeyim: Dizi, şahsi tecrübemden yola çıkarak söylüyorum ki bir tuhaf başlamasına, izlendiği sırada insanın içini darlamasına, bitiminde kendini kesme isteği uyandırmasına rağmen enteresan bir çalım atarak dokuzuncu bölümüyle balyoz etkisi bıraktı... Varoluş hiç bu kadar sancılı olmamıştı sevgili okur, televizyona yapılan bir işin bunca ağırlığı olmasını beklemezdim, onu demek istiyorum. Sezon finali haftaya yayımlanacak; dizi ise önümüzdeki sezon CNBC-e'nin gösterecekleri arasında. Bu bahse bonus olarak Koltukname'den gelsin: Buffy Sevenler için Kitap Önerileri. Paragrafı önümüzdeki senenin edebiyat uyarlamalarına dair bir derlemeyle kapatalım.

Aylık gazete Istanbul Art News - gazete deyip de geçmeyin; arşivlik. Bu ayki edebiyat ekinde Yalçın Tosun'un novella tefrikası, Aysu Önen'in Gordimer makalesi, Armağan Ekici'nin Joyce illüstrasyonlarına dair yazısı, Enis Batur'un Masumiyet Müzesi üzerinden izlenimleri, küçük İskender'in vapurları... Okuyun, okutun.

#Tarih dergisinin Eylül sayısında çarpıcı bir Beşir Fuad yazısı, Handan İnci'nin kaleminden. Üzerine, Murat Gülsoy: Gölgeler ve Hayaller Şehrinde. Alper Canıgüz'ün Lanetliler Envanteri serisi de dergide; şiddetle tavsiye.

Son olarak, raflardan notlar: Platonov'dan, Günay Çetao Kızılırmak çevirisiyle yeni bir öykü kitabı geliyor: Muhteşem Vahşi Dünya. İki de çizgi roman: Robinson'da rastladım -yeni yer harika, dışındaki minik botanik bahçesiyse şehrin kalabalığından kaçmak isteyenler için cennet niteliğinde- John Layman & Rob Guillory'nin Chew serisi, bölüm 1, Lezzetçilerin Tercihi ve daha evvel blogda bahsettiğim Daytripper, Türkçe edisyonuyla Güngezgini

Bu haftanın notları burada biter, iyi tatiller.

(Görselde Shosanna Dreyfus/Melanie Laurent, The Saint serisinden bir kitap okuyor. Kare, Soysuzlar Çetesi'nden.)

4 Eylül 2014 Perşembe

Mit

Sözün başlangıcından bu yana, dünya hikayeler ekseninde dönmüştür. Mitoloji, toplumların kendi hikayelerini salt anlatmaya duyduğu ihtiyacı değil, bunlara inanma ve dünyayı bunlara göre tanzim etme arzusunu da ortaya koyar. Nihayetinde tarih de, din de, edebiyat da, hep mitolojiden beslenir ve çoğu zaman, mite dönüşür.

Timsah Park, kahramanı Ava'nın ilk bölümlerde belirttiği üzere, bir ailenin çöküşünü anlatan bir roman. Sadece ailenin değil, mitolojinin de çöküşünü... Zira, herkesin kendi cennetini yaratmaya çalışıp sıklıkla kendini cehennemde bulduğu bir dünyada, başka türlüsü olası değil. Birileri ölür, birileri yaşlanır, birileri kendi zihinlerinin karanlıklarına gömülürken gerçekleşen mücadeleye hayat deniyor aslen; hiçbir şey yoktan var olmuyor, varken tam anlamıyla yok olmuyor; ama değişim esas, dönüşüm her daim yürürlükte. Bir yerlerde bir timsah kımıldanıyor, sazlar eğiliyor, yıldızlar ışıyor ve gören gözler, illa ki yanılıyor. Mitler, ezberlense de, aynı kalmıyor. Timsahları alt edebilenler, basit gibi görünen trajedilerin altından kalkmakta, kendilerini toparlamakta zorlanıyor.

Ve rengarenk bilyeler, timsahların midelerinde, hazıma yardımcı topaklara dönüşüyor.

Timsah Park, bir ailenin, bir coğrafyanın, bir dünyanın değişiminin romanı. Bir timsah pençesi kadar yaralayıcı, bir rüya kadar gerçek, hayat kadar sürprizli.

Mitleri elden geçirme vaktidir belki. Yahut perspektifi.