5 Nisan 2018 Perşembe

Naif


Liste yapmak neden iyi gelir insana? Çünkü zaman kısıtlıdır ve hayat, kaos üzerine kaos tertip ederek insanı sarsmayı pek sever; biz biçare fanilere ancak zaman sonsuzmuş gibi davranmak ve süreğen kargaşayı (nafile biçimde) kontrol altına almaya çalışmak düşer. Erlend Loe, herkesin pek bir bilmiş, pek bir oyuncu, pek bir cambaz olduğu bir çağda düz, dürüst, doğrudan bir roman kahramanı yaratıyor; hayatın anlamını en basit ilkeler üzerinden sorgulayan, teselli arayan bir roman kahramanı... Naif. Süper, sadeliği ve zarafetiyle insanın içine işliyor; insanda acilen bisiklete binme, listeler düzme ve gülümseme ihtiyacı uyandırıyor.

Bu kitapta çok kötü bir şey olmuyor.
Bazı iyi şeyler oluyor.
Okuduklarınız size tanıdık ve gerçek geliyor.
Loe'nun sihirli dokunuşu da, bizce, burada yatıyor.
Yazar, basit şeyleri güzel, güzel şeyleri basit gösteriyor.

(Konu ile alakalı olduğu için listelerle ilgili bir bağlantı verelim: "Listeleri seviyoruz çünkü ölmek istemiyoruz." Görselde blog yazarınızın hayatının ilk beş yılında oldukça büyük önem taşıyan çekicini görüyorsunuz, kendisi şimdi de kalemlikte sürdürüyor yaşantısını... Naif kalmak dileğiyle.)

4 Nisan 2018 Çarşamba

Görüntü


Televizyonun sesi çok kısık olduğundan Babette'in neler söylediğini duyamıyorduk. Ama kimse sesi açma zahmetine girmedi. Önemli olan görüntüydü, Babette'in siyah-beyaz yüzü; hareketli ama aynı zamanda yassı, mesafeli, yalıtılmış, zamansız yüzü. Bu oydu, ama o değildi. Bir kez daha, Murray'nin doğru bir noktaya parmak basmış olabileceğini düşünmeye başladım. Dalgalar ve radyasyon. Şebekeden bir şey sızıyordu. Babette üzerimize bir ışık saçıyor, vücut buluyordu; yüz kasları gülümsemesi ve konuşması için çalışır, elektronik noktalar kaynaşırken, o, hiç durmadan oluşuyor ve yeniden oluşuyordu.   

(Don DeLillo, Beyaz Gürültü. Çeviren: Handan Balkara. Görseller: Ludwig Windstosser, Werbung für Energieversorgung.)


3 Nisan 2018 Salı

Ses


Spotify hesabımızı takip ediyor musunuz? Bu devirde, algoritma vasıtasıyla tam zevklerinize göre şarkı listeleri hazırlatabiliyorken belki abes ama yine de bulunsun: Sirenin Sesi. Eski takipçiler bilirler, bir zamanlar pek sevgili bir Grooveshark hesabımız vardı ama bütün bilgileri bir gecede, Grooveshark'ın kapanışıyla siber uzayda kayboldu, içinden çekip çıkarabildiğimiz enkaz ile de Spotify kuruldu. Kitap odaklı listelerimiz genelde bahis konusu metinlerin tetiklediği ruh hallerinden ilhamla hazırlanıyor, her birinde adını aldıkları romanlara göndermeler bulunuyor; kendi başına takılan listeler ise dönemsel hal, heyecan ve hezeyanları yansıtıyor - bir uğrayın, karıştırın, dilerseniz takibe alın, artık orası size kalmış, siz bilirsiniz. Şu sıralar benim canım sadece Beyaz Gürültü listesini dinlemek istiyor mesela, orada takıldım, herkesi beraberce paralize olmak üzere beklerim.

2 Nisan 2018 Pazartesi

Önseme

İnsan, bazen aradığı şey gözünün önünde bile olsa görmüyor, sevgili blog okuru, nice değerli dakikasını, somut veya soyut, gereksindiği şey tam karşısındayken boş yere arayarak harcıyor. Bu, fikirler için de geçerli, "Hadi canım," "Yok yahu, öyle değildir herhalde," ile geçip giden ömürler söz konusu; oysa hayat şaşırtmacalar düzenlemeyi pek seviyor. Geçenlerde sinemada, hakkında hiçbir şey bilmeden girip izlediğim Paul Thomas Anderson filmi Phantom Thread esnasında böyle bir şey yaşadım - çok beğendiğim ama herkese göre olmadığını düşündüğüm bu film, cebinden bir referans çıkararak bana hoş bir ters köşe sundu ki emeği geçenlere teşekkür etmeyi borç bilirim. Hiç beklemediğim bir Shirley Jackson referansı, film sırasında adeta üzerime atladı ve önce tesadüftür dedim ama sonra, ikinci ve belirleyici bir unsur ile karşılaşınca emin oldum: Paul Thomas Anderson, Shirley Jackson'ın tekinsiz hayalet hikayelerinden esinlenmekle kalmamış, Biz Hep Şatoda Yaşadık'ın başkahramanına da selam çakmıştı - Daniel Day Lewis'in canlandırdığı Reynolds Woodcock karakterinin, onu ve ablasını yetiştiren dadıdan bahsederken, "Dadımız, şeytani Ms. Blackwood'du, biz ona Kara Veba (Black Plague) derdik" demesi ve filmin devamında mantarların oynadığı rol düşünülürse, bunlara önseme gözüyle dahi bakabiliriz sanıyorum. (Filmi izlemeyenler ve kitabı okumayanlar hiçbir şey anlamamış olmalı, ama ne yapalım, açık edecek değilim, illa ki dolaylı olacak bu aktarım. Bir de klişe ekleyeyim günahlarıma bu noktada, filmde her diyaloğun hayati bir işlevi vardı.) Bu incelikli film, ikili ilişkilerde iktidar dinamiklerini ele alıyor, bu aralar popüler olan terimle toksik erkekliğe dair bir örnek sunduğu ve bu miti yerle bir ettiği de sıkça söyleniyor, gerçi hikayeyi açık etmeden pek bir şey diyemiyorum, eh, bu da kriptik bir yazı olsun madem. Filmin bitiminde bir süre salonda oturup düşündüm ve akabinde, sorularıma bir yanıt bulmak için yönetmenin Reddit soru-cevap seansını tararken en sevdiği yazarları listeleyen yanıtıyla karşılaştım: "John O'Hara, John Steinbeck, George Orwell, Shirley Jackson, Caroline Blackwood."

Bu dolambaçlı yazıyı kapatırken, PTA'nın andığı beş yazardan üçünün (Shirley Jackson, George Orwell ve John Steinbeck) Berrak Göçer çevirileri ile yayımlandığını ekleyeyim - eh, bu da, Paul Thomas Anderson ile Göçer'i buluşturan ve burada altı çizilmiş bir ayrıntı olsun.
 
Toksik erkeklik ve zehirli mantarlar konusunu bir başka yazıda ele alacağım.

(Görselde Yayoi Kusama'nın büyülü gözlerinden bir mantar yorumu yer alıyor. Ufak bir not: yukarıdaki George Orwell'e dikkat, hem adında hem de soyadında bir bağlantı kapısı barındırıyor.)